BRAVE: meisjes terug in het straatbeeld door sport en vrije tijd
Meisjes en jonge vrouwen maken veel minder gebruik van publieke ruimte dan jongens. Ze voelen zich er vaker onveilig, herkennen zich minder in het aanbod en botsen op drempels om buiten te sporten of vrije tijd door te brengen. BRAVE creëert kansen voor meisjes en jonge vrouwen om hun plek te vinden in de publieke ruimte. Via sport, co-creatie en samenwerking met lokale partners versterken we hun stem, bouwen we aan zelfvertrouwen en zorgen we ervoor dat ze mee vorm kunnen geven aan hun buurt en stad.
Onderzoeker en docent Lore Cuypers doet al jaren praktijkonderzoek rond meisjes, sport en publieke ruimte. Eén ding viel haar sterk op: meisjes verdwijnen uit het straatbeeld zodra ze ouder worden. Jongens blijven pleinen, skateparken en sportvelden gebruiken. Maar meisjes trekken zich vaker terug.
“80% van de jongens gebruikt de publieke ruimte voor spontane sportactiviteiten, tegenover 20% van de meisjes. We zijn dat beeld van enkel jongens op straat eigenlijk normaal beginnen vinden.”
Vanuit dat onderzoek ontstond BRAVE. Vandaag werkt de organisatie met meisjes en jonge vrouwen in verschillende Vlaamse steden rond 3 pijlers: Brave Spaces, Brave Actions en Brave Voices. Ze organiseren sport- en vrijetijdsactiviteiten, begeleiden meisjes als rolmodellen en werken samen met steden, ontwerpers en lokale organisaties om samen met meisjes publieke plekken te herdenken en zo buurten inclusiever te maken.
“Wij zijn eigenlijk een verbindingsorganisatie”, zegt Lore. “We proberen verschillende partners samen te brengen omdat we voelen dat je dit breed maatschappelijk probleem als organisatie niet alleen kan veranderen.”
Veiligere en toegankelijkere publieke ruimte (Brave Spaces)
BRAVE vertrekt vanuit de vaststelling dat publieke ruimte niet door iedereen op dezelfde manier wordt ervaren of gebruikt. Op veel sport- en ontmoetingsplekken bepalen jongens en mannen vaak de dominante normen, het tempo en het gebruik van de ruimte. Niet omdat meisjes er letterlijk niet welkom zijn, maar omdat zij zich er minder vanzelfsprekend voelen, vaker bekeken worden of het gevoel hebben dat ze zich eerst moeten bewijzen. Daarom onderzoekt BRAVE samen met meisjes en jonge vrouwen hoe publieke ruimte veiliger, toegankelijker en uitnodigender kan worden.
Dat gaat over zaken als veiligheid, zichtbaarheid en bereikbaarheid, maar evenzeer over sociale dynamieken, rolmodellen, activiteiten en de manier waarop een plek wordt beheerd en gebruikt. "We willen geen roze banken", zegt Lore. "We willen publieke ruimte die rekening houdt met de diversiteit aan mensen die er gebruik van maken. Als een plek werkt voor meisjes en vrouwen, werkt ze meestal beter voor iedereen." Daarvoor werkt BRAVE ook samen met steden, ontwerpers, universiteiten en jeugdwerkingen. “Het probleem zit op zoveel verschillende niveaus dat je het integraal moet aanpakken.”
We willen publieke ruimte die rekening houdt met de diversiteit aan mensen die er gebruik van maken. Als een plek werkt voor meisjes en vrouwen, werkt ze meestal beter voor iedereen.
Exclusief voor meisjes om inclusief te werken (Brave Actions)
Maar infrastructuur alleen volstaat niet. Een plek kan perfect ontworpen zijn en toch nauwelijks gebruikt worden door meisjes. Daarom zet BRAVE sterk in op activatie. Via sport-, spel- en vrijetijdsactiviteiten brengen ze meisjes samen op plekken waar ze vandaag weinig aanwezig zijn.
Die activiteiten worden bewust begeleid door vrouwelijke coaches, monitoren en rolmodellen. Niet alleen om sport aan te bieden, maar ook om vertrouwen op te bouwen. "We geloven dat je niet alleen de fysieke omgeving moet aanpakken, maar ook de sociale omgeving. Een plek wordt pas echt toegankelijk wanneer mensen zich er welkom voelen."
Daarom kiest BRAVE soms bewust voor activiteiten exclusief voor meisjes en jonge vrouwen. Niet als einddoel, maar als tussenstap. Voor veel meisjes vormt zo'n context een eerste kans om te experimenteren, vaardigheden te ontwikkelen en publieke ruimte op hun eigen tempo te verkennen, zonder het gevoel dat ze zich voortdurend moeten bewijzen.
Dat betekent niet dat BRAVE tegen jongens of mannen is. Integendeel. "We hebben mannen nodig om mee aan de kar te trekken en mee verandering mogelijk te maken. Het gaat niet over uitsluiten, maar over de voorwaarden creëren zodat meer meisjes uiteindelijk ook hun plaats vinden in gedeelde publieke ruimte."
We hebben mannen nodig om mee aan de kar te trekken en mee verandering mogelijk te maken. Het gaat niet over uitsluiten, maar over de voorwaarden creëren zodat meer meisjes uiteindelijk ook hun plaats vinden in gedeelde publieke ruimte.
Meisjes zichtbaar maken als rolmodel (Brave Voices)
BRAVE wil meisjes niet alleen bereiken, maar hen ook actief betrekken bij verandering. Via opleidingen, coaching en participatie leren meisjes hun mening durven verkondigen, activiteiten organiseren en leiderschap opnemen. Sommige meisjes groeien door tot ambassadeur of rolmodel binnen hun buurt.
Die representatie vindt BRAVE belangrijk, zeker voor meisjes die zich weinig herkennen in sport- of vrijetijdsaanbod. Ze vertrekken daarbij bewust vanuit een intersectionele blik. Meisjes die op meerdere vlakken drempels ervaren, bijvoorbeeld door afkomst, armoede, handicap of seksuele identiteit, zijn vaak nog minder zichtbaar in sport en publieke ruimte. “Hoe meer eigenschappen samenkomen, hoe groter de kans op uitsluiting”, vertelt Lore. Daarom probeert BRAVE bewust ook die meisjes te bereiken en zichtbaar te maken als rolmodel.
Tegelijk probeert de organisatie hun stem ook door te trekken naar beleid, stedenbouw en jeugdwerk, zodat meisjes niet alleen gebruiker zijn van publieke ruimte, maar ook meebepalen hoe die eruitziet.
"Meisjes moeten zich niet aanpassen aan de stad. De stad moet zich aanpassen aan meisjes."
Een aanpak gebouwd op praktijkonderzoek
De aanpak van BRAVE vertrekt vanuit jarenlang praktijkonderzoek rond meisjes, sport en publieke ruimte. Die kennis vertaalt de organisatie samen met steden, jeugdorganisaties, ontwerpers en universiteiten naar concrete veranderingen. “We proberen verschillende partners samen te brengen omdat we voelen dat je dit als organisatie niet alleen kan veranderen.”
De organisatie wil daarbij geen aparte werking naast bestaande organisaties uitbouwen, maar vooral kennis en methodieken delen zodat projecten lokaal kunnen blijven groeien. En ook internationaal groeit de interesse in hun aanpak. Via Europese projecten wisselt BRAVE kennis uit met organisaties uit onder meer Nederland, Frankrijk, Polen en Portugal.
“We voelen echt dat er iets aan het veranderen is in hoe mensen hierover nadenken.”
BRAVE - Fact & Figures
- 0,5 betaalde medewerkers (VTE)
- Opgericht in 2023
- Kerngroep van 16 meisjes (vrijwilligers) die mee activiteiten organiseren en publieke ruimte herdenken
BRAVE
opgericht door Lore Cuypers